Motyw totalitaryzmu był poruszany w literaturze szczególnie często w XX wieku. Jako totalitarny określa się system rządów dążący do całkowitego podporządkowania społeczeństwa państwu za pomocą monopolu informacyjnego i propagandy. Początki istnienia idei państwa totalitarnego sięgają czasów Platona, w którego traktacie pt. Państwo znajdziemy informacje o celach przyświecających założycielom nowego ustroju społecznego, jak i organizacji całego państwa, np. Zakładając miasto, naszym celem nie jest większe szczęście jakiejś jednej klasy, lecz w stopniu w jakim to możliwe-szczęście miasta jako całości. Zasady życia społecznego Platona niekoniecznie zapewniały szczęście danemu społeczeństwu, bowiem Platońska utopijna wizja państwa, w której społeczeństwo podzielone na 3 grupy (1-władcy (filozofowie), 2-wojskowi i 3 rzemieślnicy, kupcy, czyli żywiciele) miało być sprawnie działającym organizmem, wykluczała jednak tych, którzy z różnych powodów nie spełniali określonych oczekiwań. W takim państwie żony były wspólne, dzieci chowane przez państwowe instytucje, poeci w ogóle wygnani jako niepotrzebni, gdyż każda jednostka i sfera życia były podporządkowane państwu.

George Orwell w powieści pt. Roku 1984 przedstawia antyutopijną wizję państwa totalitarnego. Wielki Brat kontroluje każdą sferę życia mieszkańców Oceani. Wierność i oddanie Wielkiemu Bratu są tak głębokie, że dzieci donoszą na rodziców, publiczne egzekucje stają się rozrywką, a kłamstwo staje się prawdą. Wszechpotężna partia pod przywództwem Wielkiego Brata mimo totalnej kontroli nad teraźniejszością ma także kontrolę nad przeszłością i przyszłością. Człowiek został zreformowany do tego stopnia, że nie może kochać, ufać ani być tak naprawdę szczęśliwym, a co gorsze władza sięga naprawdę daleko, ma wpływ na myśli obywateli i ich zachowanie.

Totalitaryzm jako zagrożenie dla fundamentalnych wartości humanistycznych, kultury i cywilizacji.