Powstanie jest rodzajem wojny, jednak od innych wojen różni je to, że jedna ze stron walczących nie uważa drugiej za równorzędnego przeciwnika, lecz za buntownika popełniającego zdradę stanu. Jednak żadna encyklopedia czy słownik nie określa które powstanie możemy określić przymiotnikiem narodowe, dlatego w swojej wypowiedzi chciałabym się skupić na powstaniu listopadowym, styczniowym oraz warszawskim, które wywarły największy wpływ na literaturę polską, objęły najszersze kręgi ludności i największe obszary, w których dziedzictwo narodowe jest niezwykle bogate. Każda epoka opowiadała się za różnymi metodami walki. Lit. romantyczna wyraża bunt niewoli narodowej, kreuje prawdziwych patriotów, gotowych poświęcić własne życie. Epoka pozytywizmu kreowała inny rodzaj walki o niepodległość, nie widziała sensu w walce zbrojnej. Ważna była wiara w to, że gdy uda się ocalić ducha narodowego, w sprzyjających warunkach będzie można pomyśleć o upragnionej wolności. Okres drugiej wojny światowej to czas egzekucji i łapanek, gdzie odbywała się walka nie tylko o wolność ojczyzny, ale i o własne życie. Pisarze różnią się w ocenie powstaniowych zrywów. Wskazują różne powody ich klęski. Jednak wszystkie ujęcia motywu powstania w literaturze łączy jedno: troska o losy ojczyzny, miłość do niej. Ich dzieła są więc wyrazem i manifestem prawdziwego patriotyzmu oraz wiary w niezniszczalną moc narodu i jego wolności.